Kanser Nedir?
Kanser, vücuttaki hücrelerin kontrolsüz ve anormal şekilde çoğalması sonucu ortaya çıkan bir hastalıktır. Normal koşullarda hücreler belirli bir düzen içerisinde büyür, bölünür ve görevlerini tamamladıktan sonra programlı olarak yok olur. Ancak kanser hücreleri bu düzeni kaybeder; kontrolsüz biçimde çoğalarak çevre dokulara zarar verir.
Bu anormal hücreler zamanla birikerek tümör oluşturabilir. Tümörler iyi huylu (benign) veya kötü huylu (malign) olabilir. İyi huylu tümörler genellikle çevre dokulara yayılmazken, kötü huylu tümörler çevre dokulara invazyon gösterebilir ve kan ya da lenf yoluyla vücudun diğer bölgelerine yayılarak metastaz yapabilir.
Kanser; yayıldığı doku ve organların işlevlerini bozarak ciddi sağlık sorunlarına ve yaşamı tehdit eden tablolara yol açabilir. Ancak erken evrede teşhis edilen kanserlerde tedavi başarısı belirgin şekilde artmaktadır. Bu nedenle erken tanı ve düzenli tarama programları hayati önem taşımaktadır.
Dünya genelinde kanser, kalp ve damar hastalıklarından sonra ölüme en sık neden olan ikinci hastalık grubudur. Bu durum, kanserin küresel ölçekte de önemli ve öncelikli bir halk sağlığı sorunu olduğunu göstermektedir.
Önemli bir halk sağlığı sorunu olan kanser;
Kolorektal (Kalın Bağırsak) Kanser Nedir?
Kolon, ince bağırsağın bitiminden başlayıp anüs ile sonlanan tüp şeklinde bir organdır ve kalın bağırsağın büyük kısmını oluşturur. Kalın bağırsak; kolon ve rektumdan meydana gelir.
Kolorektal kanser, kolon veya rektum dokusundan kaynaklanan kanserlerin genel adıdır. Bağırsak hücrelerinin kontrolsüz çoğalması sonucu gelişir; ilerleyen evrelerde çevre dokulara ve vücudun diğer bölgelerine yayılabilir.
Kolon ve rektum, kanser öncesi lezyonlar (özellikle polipler) açısından sık tutulan ve endoskopik yöntemlerle değerlendirilebilen organlardır. Bu nedenle kolorektal kanser, gelişmeden önce önlenebilen ve erken evrede saptanabilen kanser türleri arasında yer almaktadır. Polip ve erken dönem kanserler çoğu zaman belirti vermediğinden, tarama programları hayati önem taşır. Tarama sayesinde kansere dönüşmemiş polipler tespit edilerek kanser riski azaltılmakta, erken evrede tanı konularak tedavi başarısı artırılmaktadır. Kalın bağırsak kanseri, ülkemizde yürütülen ulusal kanser tarama programı kapsamında yer almaktadır.
Kolorektal kanserler hem dünyada hem de ülkemizde en sık görülen kanser türleri arasındadır. Ülkemizde erkeklerde ve kadınlarda üçüncü sırada yer almaktadır. Dünya genelinde her yıl yaklaşık 1,9 milyon yeni vaka görülmekte ve 900 binden fazla kişi hayatını kaybetmektedir. Türkiye'de ise yılda yaklaşık 20 bin yeni vaka tespit edilmekte, yaklaşık 8 bin kişi bu hastalık nedeniyle yaşamını yitirmektedir.
Görülme sıklığı Avrupa, Kuzey Amerika ve Avustralya gibi bölgelerde daha yüksektir. Beslenme alışkanlıkları, çevresel faktörler ve genetik yatkınlık bu farklılıkta rol oynamaktadır. Hastalık 40 yaş altında nadir görülürken, 50 yaş ve sonrasında belirgin artış göstermekte; vakaların yaklaşık %85'i 50 yaş ve üzerindeki bireylerde ortaya çıkmaktadır.
Mart ayı, "Kolorektal (Kalın Bağırsak) Kanser Farkındalık Ayı" kapsamında; toplumsal bilinci artırmak, taramanın önemine dikkat çekmek ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarını teşvik etmek amacıyla çeşitli etkinliklerin düzenlendiği özel bir dönemdir.
Kolorektal Kanser Risk Faktörleri:
Kolorektal Kanser Belirtileri Nelerdir?
Kolorektal kanser belirtileri, tümörün bağırsaktaki konumuna ve vücudun başka yerlerine yayılıp yayılmadığına (metastaz) göre farklı belirtiler gösterebilir fakat hiçbir belirti vermeden de oluşabilir. Belirti göstermesi durumunda bulunduğu bölgeye göre farklı şikayetlere sebep olur.
Belirtilerin net olmaması, hastalığın sinsi ilerleyişi sebebiyle tarama programları özellikle önem arz eder.
Görülebilecek belirtiler genel olarak şunlardır:
Bu belirtiler başka bağırsak hastalıklarında da görülebilir her semptom kanser olduğunu göstermez.
Kolorektal Kanserde Tarama Neden Önemli?
Ülkemizde Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), ulusal ve uluslararası yayınlar ve Ulusal Kanser Danışma Kurulu önerileriyle ; özellikle sık görülen, en çok ölüme yol açan ve/veya erken teşhis ile tedavi edilebilen, önlenebilen (meme, kalın bağırsak ve rahim ağzı) kanserleri için toplumun kaynaklarına ve hastalık yüküne uygun olarak tarama programları yürütülmektedir.
Tarama Yapılan Kanser Türleri ve Aralıkları
| Kanser Türü | Hedef Yaş Grubu | Yöntem | Tarama Sıklığı |
|---|---|---|---|
| Meme Kanseri | 40-69 yaş kadın | Mamografi | 2 yılda bir |
| Rahim Ağzı (Serviks) Kanseri | 30-65 yaş kadın | HPV-DNA testi | 5 yılda bir |
| Kolorektal (Kalınbağırsak) Kanseri | 50-70 yaş kadın ve erkek | Gaitada Gizli Kan Testi (GGK) | 2 yılda bir |
Bu taramalar ÜCRETSİZ olarak:
Aile Sağlığı Merkezleri (ASM),
Ülkemizde "Kolorektal Kanser Taraması Ulusal Standartları" gereği Gaitada Gizli Kan kiti yardımıyla hızlı, pratik ve güvenilir bir şekilde 2 yılda bir olarak tarama yapılmaktadır. Tarama kapsamında bu yaş grubundaki kişilere ayrıca 10 yılda bir kolonoskopi yapılması önerilmektedir. Son iki Gaitada Gizli Kan Testi negatif olan 70 yaşındaki kadın ve erkeklerde tarama kesilmelidir.
Tarama sonucunda Gaitada Gizli Kan Testi (GGKT) pozitif olan kişiler ileri tetkik amacıyla ikinci/üçüncü basamak sağlık kuruluşlarına yönlendirilmektedir.
Birinci derece akrabalarında kolorektal kanser veya adenomatöz polip, ülseratif kolit, crohn hastalığı ya da kalıtsal polipozis veya polipozis dışı sendrom öyküsü olan bireylerde 40 yaşından itibaren taranması önerilir.
Kolorektal Kanser Tanısı ve Tedavisi Nasıldır?
Tanı:
Kolorektal kanser için tanı yöntemleri arasında fizik muayene, görüntüleme(ultrason, bilgisayarlı tomografi (BT) ve manyetik rezonans görüntüleme (MR), PET vb.)veya kolonoskopi ile kolonun iç kısmının incelenmesi; histopatolojik inceleme için doku örneği alınması (biyopsi) ve en iyi tedavi seçeneğini belirlemek için spesifik genetik mutasyonları veya biyobelirteçleri tanımlamak amacıyla moleküler testler yer almaktadır.
Tedavi:
Kolon ve rektum kanseri tedavileri, kanserin türüne, ilerleme durumuna ve kişinin tıbbi geçmişine bağlıdır. Kolon ve rektum kanserinin erken teşhisinde, daha iyi tedavi ve sonuç alınır.
Kolorektal Kanser Riskinizi Azaltmak İçin :
Hasan OTHAN KARS / Serhat Birikim
Azerbaycan Havayolları Duyurdu
Azerbaycan Havayolları: Azerbaycan vatandaşlarının Bakü ile Nahçıvan arasındaki ulaşım bağlantısının kesintiye uğramaması amacıyla, Bakü'den Türkiye'nin Iğdır şehrine ve Iğdır'dan Bakü'ye karşılıklı uçuşlar planlanmıştır.
"Son gelişmeler nedeniyle Bakü–Nahçıvan–Bakü hattında 5 Mart 2026 tarihinde planlanan tüm uçuşlar iptal edilmiştir.
Azerbaycan vatandaşlarının Bakü ile Nahçıvan arasındaki ulaşım bağlantısının kesintiye uğramaması amacıyla, Bakü'den Türkiye'nin Iğdır şehrine ve Iğdır'dan Bakü'ye karşılıklı uçuşlar planlanmıştır.
Yolcuların Iğdır Havalimanı'ndan Nahçıvan'a ve Nahçıvan'dan Iğdır'a taşınabilmesi için özel otobüs seferleri organize edilmiştir. Otobüs seferleri Nahçıvan Otogarı aracılığıyla gerçekleştirilecektir.
5 Mart 2026 tarihinde Bakü–Iğdır–Bakü hattında planlanan uçuş programı aşağıda yer almaktadır (tüm saatler yerel saat ile belirtilmiştir).
Yolculardan, uçuş saatinden en az bir buçuk saat önce havalimanında hazır bulunmaları ve yanlarında yurt dışı pasaportu veya yeni nesil kimlik kartı bulundurmaları rica edilmektedir.
AZAL, mevcut durumu yakından takip etmekte olup uçuşların güvenliğinin sağlanması için gerekli tüm tedbirleri almaktadır. Uçuş programındaki olası değişiklikler hakkında yolculara anlık olarak bilgi verilecektir."
Hasan OTHAN KARS / Serhat Birikim