Eğitimiş Eğitim ve Bilim İşgörenleri Sendikası GENEL MERKEZİ

3 MART DEVRİM YASALARI 102 YAŞINDA: EĞİTİM KAMUSALDIR, SATILIK DEĞİL 03.03.2026 Ortadoğu bugün bir kez daha emperyalizmin kanlı saldırganlığının, işgalci politikalarının ve güç zorbalığının hedefi haline getirilmiştir. Katil ABD’nin, haydut İsrail’in saldırıları sivilleri, yaşam alanlarını ve çocukları hedef alırken; İran yönetiminin halktan kopuk ve baskıcı anlayışı da bu yıkımın zeminini büyütmektedir. Okulların vurulduğu, çocukların öldüğü bir yerde hiçbir gerekçe meşru değildir. Bu açık bir insanlık suçudur. Büyük Önder Mustafa Kemal Atatürk’ün “Yurtta barış, dünyada barış” ilkesi bugün her zamankinden daha hayati bir yol göstericidir. Vatan savunması dışında savaş politikalarının insanlığa yıkım getirdiği tarih boyunca defalarca görülmüştür. Savaşlarda kazanan silah lobileri ve güç odakları olur; kaybeden ise insanlıktır. Eğitim-İş olarak altını çiziyoruz: Çocuklar bombaların gölgesinde değil; barış içinde, güvenli okullarda eğitim görmelidir. Yaşam hakkını, eğitim hakkını ve güvenli gelecek hakkını savunmak insanlığın ortak sorumluluğudur. Tüm dünya kamuoyunu bu saldırılara, bu cinayetlere ve emperyalizmin savaş projelerine karşı çıkmaya çağırıyoruz. Tüm ülkelere; insan iradesine dayanan demokrasiyi, temel hakları ve özgürlükleri güçlendirme sorumluluğunu hatırlatıyoruz. İnsanlığın ortak geleceği savaşta değil barıştadır. ---- Bugün 3 Mart Devrim Yasalarının 102. yıldönümü. Türkiye Cumhuriyeti, 3 Mart 1924’te kabul edilen üç devrim yasasıyla aydınlanma yürüyüşünün rotasını çizmiş; laikliğin, bilimsel düşüncenin ve çağdaş hukukun temellerini atmıştır. Şeriye ve Evkaf Vekaleti’nin kaldırılması ile hukuk sistemimiz dogmalardan arındırılarak çağın gereksinimlerine uygun hale getirilmiştir. Halifeliğin kaldırılması ile teokratik yönetim yerle bir edilmiş, egemenlik kayıtsız şartsız halkımıza verilmiştir. Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile eğitimde birlik sağlanmış; cemaat-tarikat yapılarının, yabancı ve misyoner okulların yarattığı parçalı yapı ortadan kaldırılarak eğitim devletin sorumluluğuna verilmiş, akıl ve bilim rehber kılınmıştır. Öğretim Birliği, bu topraklarda her çocuğun hangi aileden, hangi inançtan, hangi gelir grubundan olursa olsun bilimsel bilgiye ulaşabilmesinin güvencesidir. Ancak bugün eğitim hakkı her geçen gün biraz daha aşınıyor. Okullarımızda yoksulluk büyüyor. Devlet okulları zayıflıyor. Eğitim giderek velinin cebine bırakılıyor. Eşitsizlik derinleşiyor. Okullar ideolojik tartışmaların alanı haline getiriliyor. Devlet geri çekiliyor, aileler borçlanıyor, çocukların eğitiminin yükü velilerin omzuna bırakılıyor. Bugün Ankara'da Milli Eğitim Bakanlığı önünden ve tüm Türkiye’de İl Milli Eğitim Müdürlükleri önünden, alanlardan, meydanlardan soruyoruz: Bir ülkede devlet okulları temizlik malzemesi bulamazken özel okullar rekor ücret açıklıyorsa orada eşitlikten söz edilebilir mi? Bir ülkede veliler “bağış” adı altında zorunlu ödeme yapıyorsa o eğitim gerçekten kamusal mıdır? Bir ülkede çocuklar okulu bırakıp çalışmak zorunda kalıyorsa o sistem başarılı mıdır? Sayın Bakan, Sizin çocuğunuz milyonluk özel okullarda eğitim görüyor diye mi devlet okullarının sorunları sizi ilgilendirmiyor? Devlet okullarında yaşanan eşitsizlikleri görmüyor musunuz, yoksa görmek mi istemiyorsunuz? Biz buradayız. Çünkü size asli görevinizi hatırlatmak zorundayız. Milli Eğitim Bakanının görevi ideolojik tartışmalar yürütmek değil, devlet okullarını güçlendirmektir. Milli Eğitim Bakanının görevi çocuklar arasında eşitsizlik büyürken başka gündemler yaratmak değil, eğitim hakkını korumaktır. Şunu açıkça ifade ediyoruz: Siz ne yaparsanız yapın, baskı kursanız da, tehdit etseniz de, inancı araçsallaştırarak gerçek sorunların üzerini örtmenize seyirci kalmayacağız. Çünkü mesele siyaset değil, çocukların geleceğidir. Çünkü gerçek tablo şudur: Okullarda temizlik personeli yoktur. Güvenlik görevlisi yoktur. Bin öğrencili okullarda tek temizlik görevlisi örnekleri vardır. Veli para verirse personel alınabilmekte, veremezse çocuklar hijyen sorunu içinde bırakılmaktadır. Üstelik temizlik hizmetleri kalıcı kadrolarla değil, geçici uygulamalarla yürütülmektedir. İŞKUR üzerinden Toplum Yararına Program kapsamında çalışan personelin sözleşmelerinin 1 Mart itibarıyla sona ermesi ve yeniden geçici görevlendirmelerle sürecin yürütülmeye çalışılması, okullardaki temel ihtiyaçların bile kalıcı bir planlamayla çözülmediğini göstermektedir. Kantinden su alamayan çocuklar vardır. Tuvalet musluğundan su içmek zorunda kalan öğrenciler vardır. Sınıflar kalabalıktır. Okulların fiziki koşulları yetersizdir. Ülkede her üç çocuktan biri yoksulluk içindedir. Eğitim giderek velinin cüzdanına bağlı hale gelmiştir. Özel okul oranının yüzde 1’den yüzde 20’ye çıkması kamusal eğitimin nasıl zayıflatıldığının en açık göstergesidir. Daha ağır olan tablo ise çocuk emeğidir. Bugün 600 binden fazla çocuk okul dışındadır. 500 binin üzerinde çocuk MESEM kapsamında çalıştırılmaktadır. Son iki yılda MESEM’de 18 çocuk hayatını kaybetmiştir. Son 13 yılda en az 836 çocuk çalışırken yaşamını yitirmiştir. Bunun adı kaza değildir. Bu, çocukların korunamamasıdır. Öte yandan okullar pedagojik ilkelerden uzaklaştırılmaktadır. Çocuklara ibadetleri üzerinden sorular sorulması, çeteleler tutulması, iftar sofralarının ve cami ziyaretlerinin fotoğraflarının istenmesi kabul edilemez. Yoksullaştırdığınız halkın iftar sofrasının fotoğrafını istemek sizin ne haddinize? Bu ülkede milyonlarca aile geçim mücadelesi veriyor. Çocuklar okullarda temel ihtiyaçlara erişmekte zorlanıyor. Okullar temiz değil. Sınıflar kalabalık. Devlet yönetenlerin görevi vatandaşın sofrasını denetlemek değildir. Devletin görevi o sofraya onurlu yaşam koşullarını sağlamaktır. Bir çocuğun evindeki yemek devletin konusu değildir. Bir çocuğun eğitim hakkı devletin sorumluluğudur. Bizim inançlarla, inanan insanlarla hiçbir sorunumuz olmaz. Kimsenin ibadetini ölçen, sorgulayan bir mertebede kendimizi görmeyiz. Ama siz kendinizi ne sanıyorsunuz? Bir çocuğun oruç tutup tutmadığını takip etmek, bir velinin inancını görünür kılmaya çalışmak, öğretmeni ibadet pratiğinin denetleyicisi haline getirmek kimin hakkıdır? Okul okuldur. Okulda eğitim olur. Elbette Ramazan anlatılır, oruç anlatılır. Kültürel ve dini bilgiler eğitim kapsamında verilir. Ama bir çocuğun ibadet edip etmediğini takip etmek, kayda geçirmek, değerlendirmek ne pedagojiktir ne hukuka uygundur ne de ahlakidir. Üstelik bu yaklaşım yalnızca farklı inançları değil, aynı inanca sahip insanları bile kendi içinde ayrıştırır. Laiklik tam da bunun güvencesidir. Laiklik; devletin kimsenin inancına karışmamasıdır. Laiklik; devletin tüm vatandaşlara eşit mesafede durmasıdır. Laiklik; birlikte yaşamanın teminatıdır. Sayın Bakan, Sizin bu topluma açıklamanız gereken bir şey var. Laikliğin ne olduğunu dürüstçe anlatın. Cumhuriyetle bir sorununuz varsa açıkça söyleyin. Atatürk’le ilgili yaklaşımınızı dürüstçe ifade edin. Çünkü toplum şunu görüyor: Atatürk ders içeriklerinden azaltılıyor. Anmalar etkisizleştiriliyor. Ulusal bayramlar giderek sembolik hale getiriliyor. O halde soruyoruz: Sizin Cumhuriyetle ne derdiniz var? Atatürk’le ne sorununuz var? En büyük erdem dürüstlüktür. Dürüst olun. Topluma gerçeği söyleyin. Bizim durduğumuz yer nettir: Biz Cumhuriyeti savunuyoruz. Biz laikliği savunuyoruz. Biz bilimsel eğitimi savunuyoruz. Biz birlikte yaşamı savunuyoruz. Çünkü biliyoruz: Bir eğitim sistemi ancak eşitse güçlüdür. Bir eğitim sistemi ancak bilimselse gelecektir. Bir eğitim sistemi ancak kamusalsa adildir. Okul ideolojik alan değil, kamusal alandır. Çocukların geleceği hiçbir siyasi anlayışın deneme sahası olamaz. Okul okuldur. Okulda eğitim olur. Eğitim her çocuğa eşit yaklaşmayı gerektirir. 3 Mart Devrim Yasalarının 102. yılını kutluyoruz. Ve bir kez daha ilan ediyoruz: CUMHURİYETİN TEMELİ EĞİTİMDİR! LAİK, BİLİMSEL, KAMUSAL, KARMA EĞİTİM HAKTIR!

           Ersin ÖZBEY                                                                                                                       

         Eğitim İş Sendikası Kars Şube Başkanı 

 Hasan OTHAN KARS / Serhat Birikim