Harp Sahasının Dönüşümü: Ukrayna'dan Alınan Derslerle Türk Savunma Sanayii'nin Gelecek Vizyonu
Modern harp tarihi, nadiren Rusya-Ukrayna Savaşı kadar keskin ve öğretici bir kırılma noktasına şahit olmuştur. Yıllardır teorik düzlemde tartıştığımız, simülasyonlarda denediğimiz pek çok konsept; Dinyeper Nehri'nin iki yakasında acımasız bir gerçeklikle sınandı.
Sahadaki en net mesaj şuydu: Konvansiyonel orduların sahip olduğu "büyüklük", artık tek başına bir caydırıcılık unsuru değil.
Bugün Türk Savunma ve Havacılık Sanayii için kritik bir kavşaktayız. Bayraktar TB2’lerin başarısıyla başlayan "Türk ekolü", dünyada büyük bir saygı uyandırdı. Ancak bu sektördeki en büyük düşmanımız rehavettir. Ukrayna sahası bize sadece neyin çalıştığını değil, gelecekte neyin yetersiz kalacağını da sert bir dille anlattı.
Bu yazıda, sahadan çıkarılan stratejik dersleri analiz edecek ve geleceğin hibrit harp ortamına nasıl hazırlanmamız gerektiğine dair bir yol haritası çizeceğiz.
1. SAHADAN ÖĞRENİLEN DERSLER: TANKLAR NEDEN ÇARESİZ KALDI?
Ukrayna Savaşı, adeta bir "Düşük Maliyet – Yüksek Etki" laboratuvarı oldu. Milyonlarca dolarlık ana muharebe tanklarının, marketten alınabilecek kadar ucuz ticari dronlara entegre edilmiş basit mühimmatlarla imha edilişini izledik.
Peki, bu kaostan hangi temel dersleri çıkarmalıyız?
Savaşın Matematiği Değişti (Maliyet Asimetrisi): Eğer düşman, sizin 10 milyon dolarlık tankınızı 5 bin dolarlık bir kamikaze dron ile saf dışı bırakabiliyorsa, ekonomik sürdürülebilirlik imkansız hale gelir. Savunma sanayii artık sadece "en iyisini" değil, "en maliyet etkin ve ölçeklenebilir olanını" üretmek zorunda.
Gizliliğin Sonu ve "Şeffaf" Savaş Alanı: Uydular, İHA'lar ve açık kaynak istihbaratı (OSINT) sayesinde artık savaş alanında saklanmak neredeyse imkansız. Birlikler hareket ettiği anda tespit ediliyor. Bu durum; hantal ve büyük karargahlar yerine, küçük, mobil ve dağıtık birlik yapılarını zorunlu kılıyor.
Elektronik Harp (EH) ve GPS Bağımlılığı: Ukrayna’da gördük ki, GPS sinyalleri kesildiğinde akıllı mühimmatlar birer "aptal" bombaya dönüşebiliyor. Rusya'nın yoğun karıştırma (jamming) faaliyetleri, bize tek bir gerçeği haykırdı: Bağımsız seyrüsefer yeteneği olmayan hiçbir sistem, geleceğin savaşında hayatta kalamaz.
Lojistik Zincirinin Kırılganlığı: Cephedeki tank kadar, o tanka yakıt taşıyan kamyon da hayati öneme sahip. Ukrayna, lojistik hatları uzun menzilli hassas vuruşlarla felç etti. Lojistiğin de artık otonom ve korunaklı olması şart.
2. Mevcut Durum Analizi: Türkiye Nerede Duruyor?
Bu dersler ışığında aynayı kendimize tuttuğumuzda, bardağın hem dolu hem de boş tarafını net bir şekilde görmemiz gerekiyor.
Güçlü Yanlarımız
Türkiye, İHA/SİHA teknolojisinde dünyanın "trend belirleyicisi" konumunda. Sadece platform (TB2, AKINCI, ANKA) üretmiyoruz; MAM-L/C gibi akıllı mühimmatlarla ve KORAL gibi elektronik harp sistemleriyle entegre bir "Sistemler Sistemi" sunuyoruz. TCG Anadolu ile dünyada bir ilki deneyerek "SİHA Gemisi" konseptini ortaya atmamız, vizyoner bakış açımızın en somut kanıtı.
Gelişime Açık Alanlarımız
Ancak gerçekçi olmalıyız. Savaş, hava savunma sistemlerinin (HSS) ne kadar kritik olduğunu gösterdi. SİPER ve HİSAR projelerimiz devrim niteliğinde olsa da, katmanlı hava savunma ağımızı nicelik olarak hızla artırmamız gerekiyor. Ayrıca, motor teknolojileri ve ileri seviye çip üretimi konusundaki dışa bağımlılık, olası krizlerde hala stratejik bir "Aşil Topuğu"dur.
3. Geleceğin Dünyasına Hazırlık: Stratejik Yol Haritası
Peki, bugünün başarılarıyla yetinmeyip yarına nasıl hazırlanacağız? Türkiye'nin savunma doktrinini "Platform Odaklı" yapıdan "Veri ve Zeka Odaklı" ekosisteme evrilmesi daha iyi olacaktır.
A. İnsanlı-İnsansız Takım Çalışması (MUM-T)
Gelecek sadece İHA'larda değil, İHA'ların insanlı uçaklarla (KAAN gibi) konuşabilmesinde yatıyor.
KIZILELMA ve ANKA-3 gibi projeler, sadece birer uçak değil; insanlı jetlerin "sadık kanat adamı" (loyal wingman) olacak. Pilotun riskli bölgeye girmeden, yapay zekalı wingman’ini önden gönderdiği senaryoları standart hale getirmeliyiz.
B. Sürü Zekası ve Doyurma Saldırıları
Bir hava savunma sistemi 10 hedefi aynı anda takip edebilir. Peki ya üzerine koordineli hareket eden 100 adet mini kamikaze dron gelirse? Türkiye'nin KARGU ve ALPAGU ile başladığı çalışmaları, binlerce ucuz dronun birbiriyle haberleşerek hareket ettiği bir "dijital organizmaya" dönüştürmesi şart.
C. Kuantum ve Yapay Zeka Destekli Harp
GPS'in olmadığı ortamlarda yön bulabilmek için görüntü işleme (TERCOM) ve kuantum sensörlere yatırım yapmalıyız. Düşman karıştırması (jamming) başladığında, SİHA'mızın yerle bağlantısı kopsa bile, üzerindeki yapay zeka "Görevi tamamla ve üsse dön" kararını otonom olarak verebilmeli.
D. Uzay Vatandır
Ukrayna'da Starlink'in sağladığı iletişim üstünlüğü ortada. Türkiye'nin kendi alçak yörünge (LEO) uydu takım yıldızını kurması, sadece iletişim için değil, askeri beka için de bir zorunluluktur. Uzay, artık lüks değil, yeni cephedir.
Sonuç: Teknolojiyi Doktrine Dönüştürmek
Ukrayna Savaşı bize şunu öğretti: En iyi teknolojiye sahip olan değil, teknolojiyi sahadaki gerçekliğe en hızlı adapte eden kazanıyor.
Türk Savunma Sanayii, "yapılamaz" denilenleri yaparak müthiş bir ivme yakaladı. Ancak şimdi vites yükseltme zamanı. Artık sadece platform üretmek yetmez; o platformları yönetecek algoritmaları, onları koruyacak siber kalkanları ve uzaydaki gözlerimizi de kendimiz üretmeliyiz.
Gelecek, demir yığınlarının değil; veriyi işleyen, öğrenen ve otonom karar verebilen sistemlerin olacak. Türkiye, bu yeni çağın sadece tüketicisi değil, mimarlarından biri olmaya adaydır.
Kaynakça:
Royal United Services Institute (RUSI), "Preliminary Lessons in Conventional Warfighting from Russia’s Invasion of Ukraine", 2023.
STM (Savunma Teknolojileri Mühendislik), "Küresel Eğilimler ve Türk Savunma Sanayii Raporu", 2024.
Center for Strategic and International Studies (CSIS), "The Drone War in Ukraine", 2023.
SSB (T.C. Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı) 2024-2028 Stratejik Planı.
Mustafa KÜPELİ Tarih: 27 Ocak 2026
